Gressu Teknoloji Rehberi

Hızlı şarj bir sayı değil, bir anlaşmadır.

Cihaz, şarj cihazı ve kablo ortak bir güç profili üzerinde anlaşır. Gerçek şarj hızı; bu üç bileşenin birlikte neyi desteklediğine, kullanılan protokole ve sıcaklık yönetimine göre belirlenir.

PD, PPS, AVS, Quick Charge, GaN, Qi ve Qi2 gibi terimlerin arkasındaki mantığı aşağıda sade bir dille açıklıyoruz.

Hızlı şarj aslında ne demek?

Şarj cihazı telefona rastgele yüksek güç göndermez. Cihaz ihtiyacını bildirir, adaptör uygun güç profillerini sunar, kablo ise bu gücü güvenli şekilde taşır.

Cihaz

“Şu voltaj ve akım seviyelerini güvenli şekilde kullanabilirim.”

Şarj cihazı

“Bu güç profillerini sağlayabiliyorum.”

Kablo

“Bu akımı ve gücü güvenli şekilde taşıyabiliyorum.”

Voltaj, akım ve watt

Şarj teknolojilerini anlamak için üç kavram yeterlidir: voltaj (V), akım (A) ve güç (W). Toplam güç, voltaj ile akımın çarpımıdır.

Watt = Voltaj × Akım
Örnek: 9V × 3A = 27W
Voltaj / Akım Profili Hesap Toplam Güç Tipik Kullanım Örneği
5V / 1A5 × 15WTemel şarj
5V / 2A5 × 210WStandart USB şarj
5V / 3A5 × 315WUSB-C temel güç profili
9V / 2A9 × 218WHızlı şarj sınıfı
9V / 3A9 × 327WTelefon / tablet
11V / 3A11 × 333WDeğişken profil örneği
12V / 3A12 × 336WÜreticiye göre değişkenlik gösterebilir
15V / 3A15 × 345WTablet / hafif dizüstü
20V / 3.25A20 × 3.2565WDizüstü bilgisayar
20V / 5A20 × 5100WYüksek güçlü USB-C
28V / 5A28 × 5140WUSB PD EPR
36V / 5A36 × 5180WUSB PD EPR
48V / 5A48 × 5240WUSB PD EPR üst sınıf

Burada verilen voltaj ve akım değerleri örnektir. Desteklenen profiller cihaz, şarj cihazı, kullanılan protokol ve üreticiye göre değişkenlik gösterebilir.

PD, PPS ve AVS

Bu üç kavram, USB-C üzerinden güç aktarımının farklı çalışma biçimlerini anlatır. Aralarındaki temel fark, voltajın ne kadar esnek şekilde ayarlanabildiğidir.

USB POWER DELIVERY

PD

USB-C üzerinden kullanılan yaygın hızlı şarj standardıdır. Cihaz ve adaptör, desteklenen ortak sabit güç profillerinden birini seçer.

5V ⎓ 3A15W
9V ⎓ 3A27W
15V ⎓ 3A45W
20V ⎓ 3.25A65W
PROGRAMMABLE POWER SUPPLY

PPS

Voltajı yalnızca birkaç sabit basamakta değil, belirli bir aralıkta daha hassas şekilde ayarlayabilir. Böylece cihazın ihtiyacına daha yakın güç sağlanabilir.

3.3V – 11V ⎓ 3AAPDO
8.6V × 2.8A≈24W
7.2V × 2.1A≈15W
ADJUSTABLE VOLTAGE SUPPLY

AVS

Yeni nesil USB Power Delivery tarafında ayarlanabilir voltaj yaklaşımıdır. Özellikle yüksek güç seviyelerinde daha hassas güç yönetimi sağlar.

28V × 5A140W
36V × 5A180W
48V × 5A240W

65W bir adaptör neden telefona 65W vermeyebilir?

Adaptörün üzerinde yazan maksimum güç, bağlı her cihazın bu gücü kullanacağı anlamına gelmez. Örneğin telefon 9V / 3A profilini destekliyorsa yaklaşık 27W seviyesinde çalışabilir; aynı adaptöre bağlanan bir dizüstü bilgisayar 20V / 3.25A profilini kullanarak 65W’a yaklaşabilir.

5V
3A → 15W
9V
3A → 27W
12V
3A → 36W
15V
3A → 45W
20V
3.25A → 65W

12V gibi bazı profiller üreticiye göre değişkenlik gösterebilir. Desteklenen gerçek profiller ürünün teknik özelliklerine göre değerlendirilmelidir.

GaN, Quick Charge ve kablosuz şarj

Bunlar aynı şey değildir: GaN bir yarı iletken teknolojisi, Quick Charge bir hızlı şarj ailesi, Qi ise kablosuz şarj standardıdır.

GALLIUM NITRIDE

GaN

GaN bir şarj protokolü değildir. Adaptörün içerisindeki güç elektroniğinde kullanılan yarı iletken teknolojisidir. Daha yüksek güç yoğunluğu, daha kompakt tasarım ve daha verimli enerji dönüşümüne yardımcı olabilir.

QUALCOMM QUICK CHARGE

QC

Qualcomm tarafından geliştirilen hızlı şarj teknolojisi ailesidir. Farklı sürümlerde farklı voltaj ve akım profilleri kullanılabilir. Desteklenen değerler cihaz, sürüm ve üreticiye göre değişkenlik gösterebilir.

5V ⎓ 3A15W
9V ⎓ 2A18W
12V ⎓ 1.5A18W
WIRELESS POWER

Qi / Qi2

Kablosuz enerji aktarımı standardıdır. Kullanıcı tarafında çoğunlukla 5W, 7.5W, 10W, 15W veya daha yüksek kablosuz çıkış güçleri görülür. Manyetik hizalama, telefon ile şarj bobininin daha doğru konumlanmasına yardımcı olabilir.

Kablosuz çıkış5W – 25W+
Manyetik hizalamaDaha doğru konum
ÜRETİCİ PROTOKOLLERİ

AFC, FCP, SCP

Bazı üreticilerin geliştirdiği hızlı şarj teknolojileridir. Adaptör ve telefon aynı protokolü destekliyorsa uygun profil kullanılabilir. Voltaj ve akım değerleri cihaz modeline ve üretici uygulamasına göre değişkenlik gösterebilir.

Kablo neden bu kadar önemli?

Adaptörün gücü yüksek olsa bile kablo bu gücü güvenli şekilde taşıyamıyorsa sistem daha düşük güçte çalışabilir.

3A ve 5A farkı

20V × 3A60W
20V × 5A100W

Yüksek güçlü USB-C kablolarda E-Marker adı verilen elektronik bir çip bulunabilir. Bu çip kablonun desteklediği akım, güç ve bazı bağlantı özelliklerini sisteme bildirir.

100W adaptör + uygun olmayan kablo = 100W şarj değildir.

Gerçek performans için adaptör, cihaz ve kablonun aynı anda uygun olması gerekir.

Şarj hızı neden zamanla düşer?

Batarya doldukça ve sıcaklık yükseldikçe cihaz güvenlik ve batarya sağlığı için şarj gücünü azaltabilir.

%10
ör. 27W
%40
ör. 24W
%70
ör. 18W
%90
ör. 8W
%100
Şarj tamamlanır

Bu değerler yalnızca örnektir. Gerçek şarj eğrisi; cihaz, batarya sıcaklığı, pil sağlığı, yazılım ve üreticiye göre değişkenlik gösterebilir.